Blog üzrə axtar

Düsturlar və vahidlər


 

               Seyran Əliyev


BS –də vahidlərin əsas vahidlərlə ifadəsi 

N ( nyuton )      
C ( coul )      
Pa ( paskal )  
Vt ( vatt )     
V ( volt )    
Kl ( kulon )   
F ( farad )  
Om ( Om )  
Tl ( tesla )    
Vb ( veber )  
Hn ( henri )   
Hs ( hers )     
Dptr ( dioptriya )    
Qr ( qrey )  

                                                


Vektorial kəmiyyətlər

1) Yerdəyişmə
2) Sürət
3) Təcil
4) Qüvvə
5) Cismin çəkisi
6) İmpuls
7) Qüvvə impulsu
8) İmpuls momenti
9) İntevsivlik
10) İnduksiya vektoru

Beynəlxalq sistemdə (BS) əsas ölçü vahidləri.

1) 1m (metr)  - Uzunluq vahidi
2) 1 kq (kiloqram) – Kütlə vahidi
3) 1 san (saniyə) – Zaman vahidi
4) 1 K (Kelvin) – Temperatur vahidi
5) 1 A (Amper) – Cərəyan şiddəti vahidi
6) 1 mol (mol) - Maddə miqdarı vahidi
7) 1 Kd (Kandela) – İşıq şiddəti vahidi

Adsız kəmiyyətlər

1) Sürtünmə əmsalı
2) F.İ.Ə (Faydalı iş əmsalı)
3) Nisbi uzanma
4) Nisbi rütubət
5) Dielektrik nüfuzluğu
6) Maqnit nüfuzluğu
7) Transformasiya əmsalı
8) Neytronların artma əmsalı
9) Spektrin tərtibi
10) Linzanın böyütməsi
11) Sındırma əmsalı ( optik sıxlığı)
12) Valentlik
13) Əlavə yüklənmə

Kamal Müəllim.         mob:    070-736-61-65
                                                050-874-80-65






 

   Əsas cihazlar və Qurğular

1) Akselerometr  -  təcili ölçən cihaz
2) Ampermetr  -  cərəyan şiddətini ölçən cihaz. İşləmə prinsipi cərəyanlı çərçivəyə maqnit sahəsinin göstərdiyi yönəldici təsirə əsaslanır. Dövrəyə ardıcıl qoşulur. 
3) Areometr  -  mayelərin sıxlığını təyin edən cihaz. İşləmə prinsipi Arximed qanununa əsaslanır. 
4) Barometr ( civəli barometr ) - atmosfer təzyiqini ölçən cihaz. İş prinsipi Paskal qanununa əsaslanır.
5) Barometr - aneroid  -  atmosfer təzyiqini ölçən cihaz. İş prinsipi atmosfer təzyiqi ilə metal qutunun sıxılmasına əsaslanır.
6) Dinamometr - qüvvəni ölçən cihaz. Yaylı dinamometrlərin iş prinsipi Huk qanununa əsaslanır.
7) Dilatometr - qazların istidən genişlənməsini müşahidə etmək üçündür.
8) Elektrometr  - potensiallar fərqini təyin edən cihaz. İş prinsipi elektromaqnit qarşılıqlı təsirinə əsaslanır.
9) Elektroskop - cisimlərin yüklənməsini aşkar edən cihaz. İş prinsipi Kulon qarşılıqlı təsirinə əsaslanır.
10) Hiqrometr ( tük ) - nisbi rütubəti ölçən cihaz. Rütubətin təsiri ilə tükün uzunluğunun dəyişməsinə əsaslanır.
11) Hiqrometr ( metal ) - şeh nöqtəsinə görə rütubəti ölçən cihaz. İş prinsipi doymamış buxarın soyuyaraq doymuş buxara keçməsi hadisəsinə əsaslanır.
12) Kalorimetr  -  cisimlərin istilik tutumunu, cismin verdiyi və aldığı istilik miqdarını, maddələrin xüsusi istilik tutumunu təyin edirlər.  İş prinsipi istilik proseslərində enerjinin saxlanma qanununa əsaslanır.
13) Kondensator – Elektrik yüklərini toplamaq üçündür. İş prinsipi dielektrik mühitlə ayrılmış naqillərin elektrik yüklərini saxlaması hadisəsinə əsaslanır.
14) Lazer ( Optik kvant generatoru ) - lazer şüalarını almaq üçün işlədilir. İş prinsipi məcburi şüalanma hadisəsinə əsaslanır.  
15) Manometr  -  qazların ( metal manometr )  və mayelərin ( mayeli manometr ) təzyiqini ölçür. İş prinsipi Paskal qanununa əsaslanır. 
16) Menzurka , ölçü slindri  - maye və bərk cisimlərin həcmini ölçür. İş prinsipi Arximed qanununa əsaslanır.
17) Ommetr  - müqaviməti ölçən cihaz
18) Ossiloqraf – elektromaqnit rəqslərini müşahidə etmək üçün işlədilir. 
19) Psixrometr – havanın rütubətini ölçür. İş prinsipi quru və nəm ( yaş ) termometrlərin göstərişləri fərqinə əsaslanır. 
20) Reostat – dövrədə cərəyan şiddətini tənzimləyən cihaz. İşləmə prinsipi naqilin müqavimətinin onun uzunluğundan asılı olmasına və Om qanununa əsaslanır.
21) Spidometr – sürət ölçən cihaz. İş prinsipi maqnit qarşılıqlı təsirinə əsaslanır. 
22) Termometr – temperaturu ölçən cihaz. İş prinsipi mayelərin sıxlığının temperaturdan asılı olaraq dəyişməsinə əsaslanır. 
23) Transformator – dəyişən cərəyanın gərginliyini artırıb azaldan elementdir. İş prinsipi elektromaqnit induksiya hadisəsinə əsaslanır.
24) Voltametr – elektrokimyəvi ekvivalenti təyin edən cihaz 
25) Voltmetr – gərginlik ölçən cihaz. İşləmə prinsipi cərəyanlı çərçivəyə maqnit sahəsinin göstərdiyi yönəldici təsirə əsaslanır. Dövrəyə paralel qoşulur.

                       Kamal Müəllim.         mob:    070-736-61-65
                                                                       050-874-80-65


 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme